WERKLUST

Stuur jezelf en help een ander.

Het is eigenlijk heel simpel.

De overheid heeft het geld niet meer om allerlei voorzieningen te betalen -zoals reïntegratie- en verklaart dat de burger het zelf maar moet regelen.

De zelfstandige burger; de zelfredzame burger. U kent het riedeltje inmiddels wel.

De regie verschuift dan ook van de overheid naar de burger.

Toch?

Waarom merk ik daar dan zo weinig van.

Wie de ontwikkelingen op het gebied van reïntegratie, bijstand en vrijwilligerswerk volgt zal het vast opvallen dat overheden (gemeenten met name) wel veel praten over de zelfstandige burger maar liefst wel in control blijven. Kan dat wel?

  • Vermaatschappelijking.

In disucussies met ambtenaren (die ik nogal eens voer, want ik ben er tenslotte zelf één) blijkt dat iedereen en alles moet veranderen als gevolg van bezuinigingen:

  • burgers moeten zelfredzaam worden en een beroep doen op hun netwerk,
  • vrijwilligers moeten minder vrij en meer willig worden,
  • instellingen en organisaties moeten meer werk door vrijwilligers uitlaten voeren
  • frontlijnwerkers moeten ongeveer alles.

Opvallende afwezige in het rijtje de lokale overheid zelf.  Anderen moeten veranderen. Maar kan dat wel? Mark van Twist vindt van niet.

In de praktijk is vermaatschappelijking, in de zin van burgers en bedrijven of instellingen die ruimte claimen in het publieke domein, publieke taken ter hand nemen en publieke verantwoordelijkheden naar zich toe trekken, geen beleidsoptie of overheidskeuze, maar iets wat die maatschappelijke partijen vanzelf doen – deels daartoe uitgelokt door beleidsmakers, maar zeker ook deels ongestuurd en ongevraagd, op eigen initiatief en ingegeven door eigen ambities.

Minder regie betekent dus minder sturing. Die keuze is niet aan de overheid. Men kan eens hier een daar een zetje geven maar dat is het wel.

  • De drempeltaktiek.

Hoe bewegen overheden hun burgers eigenlijk om meer zelf te gaan doen? Mijn ervaring is dat hierbij vrijwel altijd een drempelstrategie wordt gevolgd. Je bouwt gewoon drempels in waardoor het voor de burger moeilijker wordt om van voorzieningen gebruik te maken.  Dat kan natuurlijk door voorzieningen af te schaffen.  Dat is door de bezuinigingen ook wel onvermijdelijk. Het kan ook door de voorzieningen moeilijker bereikbaar te maken. Een voorbeeld hiervan is de zoektijd van een maand voordat een bijstandsaanvraag wordt ingenomen. Als je langskomt voor een scootmobiel zal de ambtenaar bij de aanvraag ook uitvoering stilstaan bij de mogelijkheid voor gezamenlijk gebruik. Je kunt ook procedurele hindernissen inbouwen zoals een inkomenstoets bij WMO voorzieningen.

Niets mis mee, er is alleen één probleem.

De burger wordt niet zelfredzaam door dat de overheid de toegang tot voorzieningen ingewikkelder maakt. Eerder dreigt het gevaar adt wie niet zelfredzaam is, afvalt, terwijl wie al zelfredzaam was, zich nu ook wel weet te redden.

  • Glijbaantjes.

Evelien Tonkens noemde het in een column van een jaar geleden glijbaantjes. De kleine vaak logische manieren waarop mensen in zinvolle tijdsbestedingen belanden. Je kind gaat voetballen en al snel rijd je op zaterdagochtend de Èfjes naar een ver gelegen voetbalveld.

Dat soort mechanismen. Geeuwend in de ochtendkou maar wel betrokken. Kan een overheid dit soort glijbaantjes stimuleren?

Twee voorbeelden uit Rotterdam:

  • Overschie voor elkaar is een groep bijstandsgerechtigden uit Overschie die door de sociale dienst verplicht werden een tegenprestatie te leveren. Full Engagement noemde de toenmalige wethouder Schrijer dit. De groep levert de tegenprestatie met elkaar en ook voor elkaar. Het kost eigenlijk weinig want behalve wat training en hulp bij de opstart werkt de groep zelfstandig.
  • Dress for Success levert aan haar naar werkzoekende klanten twee diensten van onschatbare waarden: sollicitatiekleding en zelfvertrouwen. Het effect is groot en onmiddellijk zichtbaar.  Dress is een vrijwilligersproject dat in stand kan blijven door een kleine overheidsbijdrage.

Dit soort glijbaantjes komt ook tot stand als gevolg van of met behulp van de lokale overheid.

Je vraagt je af of er ook een overheidstaktiek is te baseren op de glijbaantjes en zou dat dan niet handiger zijn dan de drempeltaktiek. De drempeltaktiek bemoeilijkt de gang naar de instantie en is dus vooral een versterking van de traditionele overheidsbureaucratie. De glijbaantjestaktiek ondersteunt allerlei slimme en kleine voorzieningen die burgers helpen hun leven vorm te geven en om concrete problemen aan te pakken. Iets om over na te denken. Wat wort eigenlijk het dienstverleningsconcept voor de lokale overheid in de komende tien jaar.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s