WERKLUST

Stuur jezelf en help een ander.

2014-08-07 08.22.25

Serendipiteit is iets vinden waar je niet naar zoekt. En dat gebeurt veel vaker dan je zou denken.

Meest bekende voorbeeld: De ontdekking van penicilline door Alexander Fleming. Bij onderzoek naar bacteriën die steenpuisten veroorzaken, ging er iets mis met één van de kweekjes. Hier groeide per ongeluk een schimmel waar omheen de bacterie echter was verdwenen. Fleming zag in dat hij iets ontdekt had, terwijl hij op zoek was naar iets anders. De schimmel vormt de basis voor penicilline.

  • Wat is het?

Het begrip serendipiteit is gemunt door de Engelse intellectueel Horace Walpole. Hij verhaalt over het Perzische sprookje over de drie prinsen  van Serendip (Sri Lanka) die door een combinatie van wijsheid en toeval voortdurend zaken vonden waarnaar ze niet op zoek waren.

Even attentie voor het onderdeeltje wijsheid. In veel artikelen over serendipiteit is dit deel van de definitie verdwenen en resteert alleen toeval. Het uitgebreid en willekeurig surfen over internet heet dan ook serendipiteit  en inderdaad je komt altijd wel wat van je gading tegen en voor je er erg in hebt zijn vele uren voorbij.

Maar als serendipiteit alleen op toeval berust, dan had Alexander Fleming het kweekje met petrischaal en al in de vuilnisbak gekieperd. Hij had juist het inzicht om er toch naar te kijken en de kennis om wat hij toen zag op de juiste waarde te schatten.

De Nederlander Pek van Andel is deskundige op het gebied van serendipiteit en zegt er dit over:

Voor serendipiteit moet je niet alleen oog hebben voor het onverwachte maar ook voldoende kennis van en kijk op de zaak hebben om te kunnen beoordelen of dat onverwachte ook echt ‘onbekend’ is. Verder moet je in staat zijn te verzinnen wat het zou kunnen betekenen en dat vervolgens overtuigend, dus wetenschappelijk juist, te toetsen en te publiceren. Je moet daar niet alleen de middelen voor hebben, je moet het ook doen, en dan moet het nog lukken ook.

Wat kun je in het dagelijks leven met serendipiteit? Op het eerste gezicht lijkt het bijna esoterisch maar bij nadere beschouwing blijkt dat helemaal niet te kloppen. Het is goed mogelijk om serendipiteit in je dagelijkse werkpraktijk in te bouwen en er een beroepshouding, misschien wel een levenshouding van te maken.

Van Andel beperkt zich in het citaat hierboven tot wetenschappers en de wetenschappelijke methode. Maar het lijkt me dat het principe ook geldt voor vakmensen en voor mensen die een grote betrokkenheid hebben op een bepaald onderwerp of een combinatie van beiden.

  • Hoe werkt het?

Hoe vind je dan iets waar je niet naar zoekt? Je openstellen voor alles wat je tegenkomt ook als je werkt volgens vaste procedures of protocollen is het belangrijkst. In de praktijk van klantmanagers zie je soms dat zeer ervaren collega’s met een onverwachte beslissing in een bepaald geval een andere koers varen. Blijkbaar een gevalletje serendipiteit. Er was iets dat opviel en dat dat nodig maakte.

Als je wilt innoveren en veranderen in een organisatie kan serendipiteit erg helpen maar dan moet je er wel op uit. Je blootstellen aan zoveel mogelijk prikkels lijkt me en dan niet bij de usual suspects, zoals directe collega’s. Zelf maak ik er een gewoonte van om minstens een keer per maand met iemand over mijn werk te praten die er niets of heel weinig vanaf weet (maar van andere dingen juist veel meer). Dat werkt prima maar lijkt een beetje op zo maar wat rondscharrelen. Maar dat vind ik zelf al lang niet meer. Ik neem wat dat betreft een voorbeeld aan beroemde schilders. Karel Appel zei ooit dat hij maar wat aanrotzooide. Dat zal zo zijn maar hij werd er wel wereldberoemd mee. Maar de richtinggevende uitspraak komt van Pablo Picasso. Hij zei “ik zoek niet, ik vind”.

Kijk zo doe je dat. Je bent weliswaar niet gericht op zoek maar vindt door voortdurend bezig te zijn (met schilderijen maken of met welke beroepspraktijk dan ook) nieuwe en andere combinaties en mogelijkheden.

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s