WERKLUST

Stuur jezelf en help een ander.

Verplicht vrijwilligerswerk, wat moeten we er mee aan? In een verslag over hun onderzoek op Sociale Vraagstukken doen Josien Hofs en Rob Arnoldus er een beetje ongemakkelijk over. De betrokken consulenten zijn enthousiast, een flink deel van de betrokken organisaties ook en zelfs de uitkeringsgerechtigden zijn opvallend vaak positief. Hoe kan dat nu want dat mag toch eigenlijk  niet. 

Paradoxaal genoeg worden mensen dus verplicht om op vrijwillige basis iets te gaan doen waarvan anderen denken dat het goed voor hen is. De ‘intrinsieke motivatie’ staat niet voorop; ieder moet verplicht worden zich als een goede burger te gedragen, en wat goed is heeft de overheid vastgesteld: voor wat hoort wat.

Die anderen die denken dat het goed is hebben heel sterke argumenten.  Het psychische en fysiek welbevinden van mensen in de bijstand is laag en wordt lager naarmate de bijstand langer duurt. Veel mensen met bijstand voelen zich buitengesloten en hebben zich daar bij neergelegd. Dit vertaalt zich in de bijna universele wens dan ook maar met rust gelaten te willen worden.En dat moet natuurlijk niet.

Rust roest.

Een disciplinerende rol van de overheid die botweg stelt “voor wat hoort wat” haalt mensen uit hun comfortzone. Dat werkt positief zoals blijkt uit de vele positieve reacties van uitkeringsgerechtigden nadat men vrijwilligerswerk is gaan doen. Je laat zien wat je kunt, je hoort er weer bij, je hebt weer een doel. Kortom; intrinsieke motivatie is hartstikke belangrijk. Je moet er alleen niet mee beginnen. Maar stellen de onderzoekers; er zijn meer beren op de weg.

Een verantwoorde opvang bij al die betrokken organisaties (soms als onderdeel van hun aanbestedingscontract met de gemeente) is vooralsnog niet gegarandeerd. Tegelijk ontstaat het risico van een versterking van het stigma dat verbonden is aan de bijstand: al jaren in de uitkering en ook niet geschikt voor vrijwilligerswerk.

Als voorzitter van een vrijwilligersorganisatie kan ik beamen. Niet iedereen kan als vrijwilliger bij ons terecht. Ook vrijwilligerswerk kent functie eisen. En als je wilt dat het goed gebeurd, dan houd je daar aan vast. Dat betekent ongetwijfeld dat er afvallers zijn. Niet alleen bij mijn organisatie maar ook elders. Dat betekent ook dat er mensen zijn die overal afvallen. We kunnen als instelling  wel degelijk met zeer beperkte middelen voor goede opvang zorgen. Daar is niet meer voor nodig dan een duidelijke instructie en een luisterend oor. En over de afvallers: mij is (als professional in de sociale zekerheid) geen systeem of opzet bekend zonder afvallers. Afvallers waren er ook toen de overheid het geld liet regenen om iedereen en alles te begeleiden.  Dat geld is er niet meer. Helemaal niet erg, het werkte niet. Ik verdenk Josien en Rob er van dat ze eigenlijk heimwee hebben naar de tijd dat alles begeleid kon worden met behulp van een flinke bom duiten.

Het schrijven van dit stukje werd onderbroken door een bezoek aan Albert Heijn voor de dagelijks boodschappen, alwaar ik mijn gepensioneerde collega Cor tegen het lijf liep. Hoe gaat dat? Je raakt aan de praat en dat gaat al gauw over wat je bezighoudt, ergo de tegenprestatie. Cor maakt zich druk over het gebrek aan begeleiding van vrijwilligers die in het verpleeghuis aan zijn hoogbejaarde moeder zitten. Okay, misschien ben ik wat kort door de bocht met mijn verwijten aan Josien en Rob.

Laat ik dan maar eens genuanceerd proberen weer te geven wat ik denk over dit onderzoek en waar uit vervolgonderzoek uit zou kunnen bestaan.

Mensen kunnen zich nu eenmaal niet aan hun eigen haren uit het moeras trekken. Je kunt dat goed zien aan mensen die lang in de bijstand zitten. Een kader en een verplichting kunnen helpen wegzakken te voorkomen.

Begeleiding en ondersteuning

Kleine voetnoot: Overigens werd in de eerste beleidsnotitie van de gemeente Rotterdam waarin dit ter sprake kwam gesproken van een tegenprestatie. Dat werd later verdoezeld, eerst tot full engagement, later tot maatschappelijke inspanning.

Noem het beestje voortaan bij zijn naam. Tegenprestatie en dus niet met een rare paradoxale term verplicht vrijwilligerswerk. De tegenprestatie is een verplichting die met vrijwilligerswerk kan worden ingevuld. Vrijwilligerswerk is vervolgens niet vrijblijvend. Dat is het tenslotte nooit.

One thought on “Verplicht vrijwilligerswerk, ongemak of succesverhaal.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s